Ürün tanıtımı

Parlak krom banyosu A-Tech Bright Chrome B 600 florür ihtive etmeyip yüksek akım verimine sahip olup diğer banyolarda bu özellik ancak flörür ihtiva eden asit karışımlı banyolarda ulaşılabilir. Aşağıdaki harika özelliklere sahip denenmiş ve kabul görmüş A-Tech Bright Chrome B 600 özellikleri

* Yüksek bir ayrışım hızına sahip olduğu için üniversal sülfat asitli banyodur.

*  Sarfiyat diğer banyolara nazaran daha azdır.

* Kromun geri kazanılması mümkündür. Banyonun tüm katkıları oda sıcaklığında tamamen çözülür.

* Parlak ve sert bir yüzey oluşur

* Yüksek bir aşınma mukavemeti ve de yapışma özelliğine sahiptir.

* Çok iyi derinlik dağılımı ve de homojene yakın kaplama kalınlığı oluşturur.

* Ortalamanın üzerindeki aktivasyon özelliği in aktif nikel kaplamalarda dahi problemsiz krom kaplamaların oluşmasına sebep olur.

* Bileşenler banyo dibinde çökelti oluşturmaz.

* Düşük banyo konsantrasyonlarında dahi kuvvetli dağılım özelliği gösterir.

* Kuvvetli aktivasyon etkisi sayesinde yüksek işletme güvenliği sağlanır

* Düşük taşınmalarda yüksek ekonomiktir.

* Geri dönüşümlü ve ekonomik olarak kolay uygulanır

* Krom gaz kesici A-Tech Bright Chrome Mıstshut CRL 53  ilavesi ile buharlara engel olunur.

Parlak krom banyosu A-Tech Bright Chrome B 600 diğer genel Sülfat- Krom banyoları gibi işletilir. Parlak krom banyosu  A-Tech Bright Chrome B 600 flor ihtiva etmeyen özel karışımlı modern bir banyo tipidir. Sülfat katalizörü bilindiği gibi sülfürik asitle ayarlanır ve tamamlanır.

Kuruluş

İşletme şartları

     Optimum katalizör miktarı  Kromik asit , yabancı metal miktarına ve ayrışan krom kaplamanın kalınlığına bağlıdır. Düşük Kromik asit ve yabancı metal konsantrasyonlarında ve yüksek kaplama kalınlıklarında ( 0,5 – 1,0 µm) yüksek akım yoğunluğunda çatlaklar( gölgeler) oluşmaması için katalizör miktarı 0,7 – 0,8 g/lt  olmalıdır.

     Yüksek Kromik asit miktarı ( > 300 g/lt) ve yüksek yabancı metal konsantrasyonlarında ve düşük kaplama kalınlıklarında (<0,5 µm) katalizör miktarı yükseklerde 1 – 1,3 g/lt olmalıdır.

Çalışma parametreleri

Sıcaklık                                             30 – 45º C 

Ayrışım hızı                                      0,08 – 0,1 µm / dakika olmalıdır

Akım yoğunluğu                               Katodik : 10 – 15 Amp /dm²                                                                 

                                                           Anodik :  10 – 20 Amp / dm²

Anot – Katot oranı                           1,5 : 1 den 1 : 1 e kadar

Banyo kontrolü ve ilavelerin fonksiyonları

CrO₃ ve SO₄  bilindiği gibi analize göre belirlenir. CrO₃ konsantrasyonu Krom tuzu A-Tech Bright Chrome B 600 ilave edilerek düzeltilir. 100 lt bir banyoya 1,5 kg Krom tuzu A-Tech Bright Chrome B 600 ilave edildiğinde banyonun yoğunluğu 1 °Be’ yükselir.

      Sülfat miktarı sülfatlı krom banyolarındaki gibidir. Optimum SO₄ miktarı saf sülfürik asitle ayarlanır. 100 lt lik bir elektrolite 55 ml H₂SO₄ (D= 1,84 g/ml) ilavesi yapıldığında sülfat miktarı 1 g/lt yükselir. Yüksek sülfat miktarı ise Baryum karbonatla yapılır. 2 g/lt baryum karbonat ta. 1 g/lt sülfat çöktürür.

      Sülfürik asit yanında krom tuzu A-Tech Bright Chrome B 600 içinde bulunan 2. katalizör parlak krom banyosu  A-Tech Bright Chrome B 600 ün aktivasyon özelliği ve gücü için gereklidir. Bu katalizör  olarak belirlenir ve krom tuzu A-Tech Bright Chrome B 600 içinde bulunur. Krom tuzu  ile banyoya verilir.

 10 g/lt lik Krom tuzu A-Tech Bright Chrome B 600 ilavesi katalizör  miktarını 0,05 g/lt yükseltir

Krom tuzu A-Tech Bright Chrome B 600 sadece analiz yapılarak ilave edilmelidir.

Teknik uygulamada yönlendirme

Parlak krom banyosu A-Tech Bright Chrome B 600 ün önemli avantajı iyi dağılım ve örtme özelliğine sahip olması ve nikel kaplı malzemelerin çok iyi aktivasyonudur. Elektrolit dibinde tortu oluşturmaz ve çalışma sıcaklığına erişildiğinde hemen işletmeye hazır hale gelir. 100 mg/lt üzerindeki Klorür ve olması gerekenin üzerindeki sülfat miktarları çalışma şeklini ve dağılımı etkiler. Fazlalıklar düzenli olarak çöktürülmelidir. Bu yüzden banyo dolumun un saf su ile yapılması gerekir.

Aşağıdaki özellikler optimal banyo idaresini tanımlar :

* Kuruluş ve sarfiyat masrafları düşüktür

* Geri dönüşümü olduğu için taşınma kayıpları azdır.

* Atık su işlemleri ve masrafları düşüktür.

* Çalışma şekli fiyat açısından uygundur.

Banyoda buhar oluşumuna engel olmak için Krom gaz kesici A-TECH MISTSHUT CRL 53 tavsiye edilir. 

Parlak krom banyosu A-TECH Bright Chrome B 600  geri dönüşümlüdür.

Banyo donanımı

Parlak krom banyosu A-Tech Bright Chrome B 600  diğer genel karışık asitli krom banyolarına dayanıklı tesislerde herhangi bir sınırlama gerekmeden kullanılabilir.

Banyonun fonksiyonunun güvenli olması için aşağıdaki teçhizata ihtiyaç vardır:

Banyolar Banyo kaplarında kılıf olarak Keragelit –P2 Koroseal, PVC veya buna benzer malzemeler kullanılabilir. Kromik asit, son derece aşındırıcı bir sıvı olup, bu sıvı ile çalışılırken özel malzemeler kullanılması gereklidir. Küçük çaplı işler için, eğer florür mevcut değilse, dışı çelik kaplı seramik bir tank işe yarayacaktır. Yine de, bu sadece deney amaçlı çalışmalar için tavsiye edilir. Ticari boyuttaki

çalışmalar için, tavsiye edilen tank tipi, dışı kurşun kaplanmış çelik tanktır.                      

Termostat ayarlı Isıtıcı                    Porselen veya PTFE ısıtıcılar. Özel kurşun,PTFE,

                                                           Tantal ısıtıcı boruları veya in direk çift banyo

Soğutucu                                           Yüksek güçlü banyolarda özel kurşun

                                                           alaşımlarından ,PTFE ,Tantal soğutucu borular

                                                           veya in direk çift banyo

Havalandırma                                   Kesinlikle gereklidir. Krom gaz kesici A-TECH MISTSHUT CRL 53 ile havalandırmanın güçlü olması düşürülür

Akım kaynağı                                   Varyaklı düz akımlı redresör sapmalar  % 5 in altında

Anotlar                                              Öncelikli olarak  Kurşun-Anotlar Kullanılmalıdır. Kurşun-kalay alaşımlı olanlarda uygundur ( % 7 Sn) . Anotların temizliği için Anot temizleyiciler çok uygundur.  En çok kullanılan, çözünmeyen anot tipi daha önce de bahsedilmiş olan, bakır veya çelik bir iskelet üzerine kurşun alaşımından mamul anotlardır (antimon veya kalay alaşımlı). Seyrek de olsa yalın karbonlu çelik anotlar kullanılmakla birlikte, bunlar çok çabuk aşındığından (korozyona uğrayarak) çözeltiye çok miktarda demir karışmasına yol açarlar. Fakat acil durumlarda, özel işlerin yerine getirilebilmesi için kullanılabilirler. Daha başka, özel geliştirilmiş tipte çözünmeyen anotlar mevcuttur ki; örnek olarak platin kaplanmış titanyum gösterilebilir. Bu tipteki anodu kullanmak için harcanan fazladan maliyete değip değmediğinin yüzde yüz garantisi yoktur. Çözünmeyen anot konusundan söz etmek, bir sonraki konu olan – krom kaplamada güvenlik faktörleri konusuna geçmek için iyi bir sıçrama tahtasıdır.

Elektrolitin geri kullanımı               Mümkündür.    

Banyo kuruluşu ve işletmeye hazır hale gelmesi

Krom tuzu A-TECH Bright Chrome B 600 hem kuruluşta hem de banyonun güçlendirilmesinde kullanılır. Tuz çözündükten sonra SO₄ miktarı sülfürik asit ( d= 1,84 g/ml) ile ayarlanır.

Kuruluşun aşağıdaki şekilde yapılmasını tavsiye ederiz.

* Çalışma banyosu iyice temizlenir ( dönüşümlü banyolarda dipteki çamur alınmalıdır)

* Banyonun 2/3 ü saf su ile doldurulup 60 °C ye ısıtılır

* Sürekli karışım halinde hesaplanan miktardaki Krom tuzu A-TECH Bright Chrome B 600 ilave edilir.

* Banyo son hacmine saf su ile tamamlanır.

* Çalışma sıcaklığına getirilir. İyi bir karışım ayarlamalarda fonksiyon güvenliği sağlar

* SO₄ analizi yapıldıktan sonra eksik sülfat sülfürik asitle (kimyasal saflıkta) ayarlanır .Anotlar akım altında asılır ve çalışmaya başlanır.

* Böylece banyo çalışmaya hazırdır.

Eski kullanılan banyoların dönüşümü Laboratuvar çalışmaları sonucunda yapılır.

 Krom tuzu A-TECH Bright Chrome B 600  konsantrasyonu 40 ° C deki yoğunluğu

CrO₃ kirlilikleri ve  yabancı metaller bu değerlerde sapmalar oluşturabilir.

Krom Kaplama Banyolarında Hata Giderme

Krom Kaplama Banyolarında Hata Giderme (Devam)

Krom Kaplama Banyolarında Hata Giderme (Devam)

Krom Kaplama Banyolarında Hata Giderme (Devam)

Krom Kaplama Banyolarında Hata Giderme (Devam)

3 Değerlikli Krom Kaplama

Standart bir 6 değerlikli krom (Cr⁺⁶) kaplama banyosu içinde 3 değerlikli krom (Cr⁺³) bulunuyorsa, bu “kötü haber” olarak algılanır. Aşırı miktardaki 3 değerlikli krom, gerilim ihtiyacını etkiler ki bu da krom kaplamanın kararmasına ve yüksek akım yoğunluğuna maruz kalan noktalarda ağaçlı yapı oluşmasına yol açar. Bu nedenlerden dolayı, bir kaplamacı kaplama banyosunda 3 değerlikli kromu hiç bulundurmamak veya miktarını en az seviyede tutmak için, çalışma hayatına atıldığının hemen başlarında iken gerekli eğitimi almalıdır.

Fakat, 3 değerlikli kromdan kolayca kurtulamayız. 3 değerlikli krom kullanılarak yapılan krom kaplamanın tarihçesi, 6 değerlikli kromla yapılana oranla daha uzundur. 3 değerlikli kromun çekici tarafı; Cr⁺³ ün krom metaline indirgenmesi için gereken enerji miktarı, Cr⁺⁶nın krom metaline indirgenmesi için gerekenin yarısı kadardır. Buna ilaveten, banyonun kimyasal yapısı; bakır ve nikel kaplama banyolarınınkine çok benzerdir. Fakat şanslıyız ki bu söz edilen avantajların maddi bir değeri yoktur. İlk başlangıçta, farkına varılan nokta, 3 değerlikli krom banyosunun; Zn, Pb, Ni, Cu ve Fe gibi metalik kirleticilere son derece hassas olduğu idi. Ticari boyutta kullanılan ilk banyolarda, kaplama işlemi birkaç dakika sonra sonlandırıldı (anotta 6 değerlikli krom krom oluşurdu)

Bu banyonun olumlu tarafları ise, iş parçasının yüzeyini çok iyi kapatması ve düşük oranda krom miktarı gerektiğinden, bu günün kalite standartlarını daha iyi karşılayabilmesidir. 3 değerlikli krom kaplama banyosu için gereken işlem miktarı, 6 değerlikli banyoya göre çok daha azdır. Bu banyolar; teknik ve çevresel şartlara uyum açısından, daha çekici olduklarından dolayı, bunların geliştirilmesi süreci devam etmektedir. Sonuç olarak, 3 değerlikli krom kaplama banyoları, 6 değerlikli banyoların yerini almaya başlamıştır. (Aklınızdan çıkarmayın ki, 3 değerlikli krom kaplama banyoları, sadece dekoratif amaçlı kaplamak için kullanılabilmektedir). Bu banyoları krom kaynağı olarak, 3 değerlikli krom tuzunu kullanmaktadırlar. Bu banyonun hazırlanmasında bileşik yaptırıcılar (complexor), tamponlar, katalizörler ve nemlendiriciler gibi çeşitli kimyasallar da gereklidir.

Tipik bir 3 değerlikli krom kaplama banyosunun reçetesi aşağıdaki gibidir:

Diğer 3 değerlikli krom kaplama banyoları, farklı formüllere ve işletme şartlarına sahiptirler. Tüm bunlar patentli ürünler olup, parayla satın alınabilirler. En iyi performans gösteren banyolarda özel araçlar (anot kutuları) kullanılırlar ki, burada amaç, 3 değerlikli krom iyonu oluşmasını engellemektir.

Bu tip banyoların kullanılması ile, mikro-gözenekli kaplama yüzeyleri elde etmek mümkündür. Kaplama hızı 6 değerlikli sisteme yakındır. 3 değerlikli krom kaplama banyosu ile elde edilen kaplamanın rengi, sıradan banyo ile elde edilene göre kararmaya daha yatkındır. Fakat, bu son özellik, 3 değerlikli krom yöntemi ile kaplanmış bir iş parçası 3 değerlikli krom kaplama banyosu ile kaplanmış bir iş parçası ile yan yana yerleştirilirse, soruna yol açmaktadır. 

Bazı Genel Tavsiyeler

 Krom kaplama oldukça yüksek akım yoğunluğu kullanılarak yapılabilmektedir. Ayrıca, verim düşük ve dağılma gücü zayıftır. Bunların tamamının toplamı, krom kaplamacılara, özellikle endüstriyel ve mühendislik kaplama işi yapanlara ciddi sorun çıkarmaktadır. Fakat, bu durum sizi yıldırmasın. Bunlar sizi geri adım atmaya değil, bilakis sizi teşvik etmeye yarayacaktır. Aşağıda, size sunulan kontrol listesi, dikkat edilmesi gereken önemli noktaları işaret etmektedir.

1-            Çözeltinin maksimum dağılma gücüne sahip olması için, istenilen nitelikte olduğundan emin olun. Bu tabi ki ilk ve en önemli noktadır. Katalizör/kromik asit oranı, en yüksek dağılıma sahip olacak şekilde olmalıdır.

2-            Askılama ve uygun (üstün nitelikli) elektriksel iletkenlik. Akımın, banyo içinde eşit dağıldığından emin olun.

3-            Primer dağılımın en iyi olması için anotlar arası mesafenin maksimum olmasını sağlayın. Bu mesafe genelde 30 santimetreden fazla değildir. Bu mesafenin ötesinde, çok az iyileşme gözlenir ki, bu da maliyet açısından akılcı olmaz 

4-            Akım kalkanları akım ayarlayıcılar akım kesiciler maskeleme boyaları çift kutuplu elektrotların kullanımı. Bir takım aparatlar kullanarak, akımın banyo içindeki dağılımını iyileştirin. Çünkü, krom banyolarındaki kutuplaşma çok azdır. Burada mühendislik ve hassas (özenli) çalışma gibi özellikler devreye girer.

5-            Her şeyi az miktardaki düşünce çok miktarda marifet ile yapmaya kalkışırsanız, imkansızı başaramazsınız. Örneğin, şekil 11’deki şekli ele alırsanız, en dip köşelerde, kaliteli bir kaplama elde etmek hemen hemen imkansızdır. İyi kaplama yapılabilmesi için tasarımcının uygun tasarımda şekli tasarlaması gereklidir

Böylece, krom kaplama konusunun sonuna geldik sizlerle, krom kaplama konusunu işlerken oldukça zaman harcadık fakat krom kaplama konusunu işlerken, genel anlamda kaplama konusunda da oldukça bilgi sahibi olduk. Konuyu bitirmeden önce, sizlerle yaşanmış bazı tecrübeleri paylaşacağım. Lütfen ayrıntılara dikkat edin.

Tecrübe 1.

Metal enjeksiyon yöntemi ile üretilen otomobil parçalarını bakır ve nikel kaplanmasının ardından krom kaplama yapılacaktır. Krom kaplama banyosunun durumu, kromik asit miktarı ve katalizör oranı açısından, iyi nitelikte idi. Banyonun sıcaklığı uygun, uygulanan akım şiddeti doğru idi ki, 2 adet katot kullanılmakta idi. Bu banyo ile, pek çok parça kaplanmakla birlikte, bazı parçaların üzerinde yanmış kaplama görüntüsü izlenmiştir.

Bu durum nasıl çözüldü: Kaplamacı, yanık kaplama görüntüsünün katot baralarının birinde olduğunu fark edene kadar, problemi çözmeye yönelik her hangi bir girişimde bulunulmamıştır. İncelemenin derinleştirilmesi sonucu görülmüştür ki, pozitif barasına bağlayan bağlantı bloğu aşırı derecede korozyona uğramıştır. Bunun anlamı, bu bölgede akım dağılımının çok kötü olduğudur. Böylece, iş parçalarının bazıları gerekenden fazla akıma maruz kaldıklarından yüzeylerinde yanma, bazıları ise, daha az akıma maruz kaldıklarından daha ince kaplama olmasına yol açmaktadır. Bu problemi çözmek ve tekrarını önlemek için, anot barası ile anot kolu, direk birleştirme kaynağı ile birleştirilmişlerdir. Bu oldukça kaba bir çözümdür. Gerçek anlamda önleyici bakım, günlük detaylı incelemenin yapılması, tüm bağlantıların temiz tutulmasıdır. 

Tecrübe 2.

Bir sabah, yapılan kaplamalarda çatlamalar ve kabuk soyulması gözlenmiştir ki, bu durum kaplamada yüksek gerilim olmasının belirtisidir. Kaplama banyosunda her şeyin yolunda olduğu gözlenmesine rağmen, durulama suyunun olması gerekenden çok daha soğuk olduğu gözlenmiştir. Açık havada bulunan bir kuyuya yapılan su bağlantısı sonucu krom kaplama öncesi yapılan durulama işlemi için kullanılan suyun sıcaklığının 23 °C olduğunun farkına varılmıştır. Bu sıcaklıktaki su kullanılarak yapılan durulamanın ardından, krom kaplama çatlama eğiliminde olacaktır. Bu problemin çözümü su hattına bir ısı eşanjörü bağlayarak su sıcaklığını 37 °C’ de tutmaktır.

Sonuç: Krom kaplamada kaplamanın sıcaklığı çok önemlidir. Belli bir akım şiddeti için belli bir sıcaklık gereklidir.

Tecrübe 3.

Bakır-nikel krom kaplama hattında, iş parçalarının üzerinde krom kaplama işlemi sonrası “beyaz noktasal bölgeler” gözlenmiştir. Krom banyosunda her şey yolunda görünmektedir. Problem bir miktar sülfürik asit, buna ilaveten biraz da potasyum iyot içeren nikel banyosunda görünmektedir. Çalışanlardan biri iyot eklenmesi yaparken, biraz aşırıya kaçmıştır (normalde, 0,3 gr/litre olması gereken miktar bunun 2 katı olarak ölçülmüştür). İyot nikel tarafından emilmiş ve durulama sonucu uzaklaştırılamamıştır. Çözüm doğru miktarda iyot kullanılarak yeni bir banyo hazırlamaktır. Bana, eski çözeltiye ne yapıldığını sormayın!