A-TECH 53 L MONAX BRASS SALT hazır sarı tuzu hem askı hem de dolapta kullanılabilen bir bileşiktir. Çok zengin altına yakın bir renk. A-TECH 53 L MONAX  BRASS SALT çözeltisi sıcak veya soğuk olarak kullanılabilir ama banyonun performansı sıcak koşullarda daha iyidir. Elde edilen pirinç rengi, normal olarak zengin altın sarısı renkte olup soluk sarı tondan kırmızımsı altına kadar aynı banyodan değişik ve yoğunluklarda elde edilebilir. Bu durum için en önemli faktör banyo sıcaklığı ve banyo pH dengesidir.

1) BANYO KOMPOZİSYONU

2) ÇALIŞMA ŞARTLARI

ÇÖZELTİNİN HAZIRLANIŞI

Kaplama tankını ilk önce temizleyin ve ardından temiz ile çalışarak seviyenin 2/3 oranında saf su ilave ediniz hesaplanmış oranda A-TECH 53 L MONAX BRASS SALT sarı tozunu yavaş yavaş karıştırarak ilave ediniz çalışılacak seviyeye kadar su ile tamamlayınız ve gereken miktarda amonyum klorür ekleyin ve güzelce tekrar karıştırınız eğer mümkünse filtre kullanarak karışımın süzülmesini ve homojen karışmasını sağlayınız.

BANYONUN KORUMUMU

Çözelti haftalık olarak analiz edilmelidir, böylece bakır çinko içerikleri belirlenmeli ve          A-TECH 53 L MONAX BRASS SALT pirinç tuzu eklenmelidir. Bu durumda optimum metal içerikleri aşağıdaki limitlerde korunur.

Pirinç çözeltisinin serbest siyanür içeriği düzenli olarak analiz edilmelidir, ve eklentiler yapılmalıdır ki optimum seviyelerde tutulsun. Metal konsantrasyon, anot çözülmesi ile korunur ve uzun süre aynı kalır. Amonyak kaplama süresince tüketilir ve bu yüzden banyonun başlatıldığı zaman içinde amonyak, her gün 2,0 – 3,0 gr/lt amonyum klorür ile beslenir. Beklenen ve istenen pirinç rengin devamını bu olay sağlar.

ANOTLAR

Dekoratif kaplama için anotlardan % 60 oranında bakır % 40 oranında çinko veya bir kompozisyona sahip olanlar kullanılır. Kullanılan anotlar yüksek saflıkta olmalıdır ve özellikle de kurşun içermemelidir. Oval şekilde anot kullanımı tercih edilir. Zengin pirinç rengi yakalamak için pirinç anotlarının % 70 bakır – % 30 çinko olanları kullanılır ayrıca parlama içinde paslanmaz 316 da kullanılabilir. Çalışılmadığı zaman anotları dışarı alınız.

KAPLAMA SIRASI

Bileşenler her zaman temiz tutulmalıdır. Çinko ve kadminyum kaplamalarda uygulanan prosedürün aynısı uygulanır.

• Alkali temizleme
• Kaskatlı yıkama
• Elektrikli temizleme
• Kaskatlı yıkama
• Asit daldırma (Hacimce % 10 – 15 sülfürik asit oda sıcaklığı 30 saniye daldırma zamanı)
• Kaskatlı yıkama
• Pirinç kaplama (0,6 – 1,0 micron minimum kalınlık elde etmek için gereken zaman
• Yıkama
• Yıkama
• Asit daldırma (Hacimce % 2 – 3 sülfürik asit içine daldırarak siyanürü nötr hale getirme
• Kaskatlı yıkama
• Hava ile kurutma

A-TECH 53 L MONAX BRASS SALT BANYOLARINA GENEL BAKIŞ 

Pirinç bir bakır çinko alaşımıdır; % 18 – 30 çinko ihtiva eden bu alaşımda % 18’e kadar olan alaşımda renk kırmızımtaktır % 30’a kadar olan alaşımlarda renk altın sarısından yeşil sarıya kadar değişir. Elektrolit olarak siyanürlü elektrolit kullanılır.pirinç kaplamada, banyo sıcaklığı ve akım yoğunluğu kaplama rengine tesir eden bir unsurdur. Pirinç rengi: elektrolitteki yüksek çinko miktarı veya yüksek katot akımı kaplamada açık sarı rengi verir. Kırmızımsı renkte, elektrolitteki bakır yüksekliğinden veya düşük katot akım yoğunluğundan elde edilir.

Elektrokimyasal eş değer büyük bir sorundur ve anot alaşımının yüzdesine bağladır. Bunun için akım randımanında % 50 – 75 arasında değişir. Örneğin 0,3 amp/dm² akım yoğunluğunda % 73 olan ve kaplamada açık sarı olduğunda,bir saat süren kaplamada, kaplama kalınlığı 0,0046 mm dir. Elektrokimyasal eşdeğeri d 1,3 gr/Ah. dir. % 30 çinko anotla kaplama; demir – çeliğin kaplamadaki oksitlenmeye karşı gösterdiği direnci aynen buluruz. Demir,çelik, çinko, alüminyum ve alaşımlarının pirinç kaplanması iyi netice verir. Üzerlerinin laklanması da tavsiye olunur. Oksitlenmeye meyili olan tüm madenler, bakır yerine pirinç kaplandıktan sonra; nikel, gümüş kaplanabilir.

BAZI ELEMENLERİN PİRİNÇ KAPLANMASINDA İŞLEM SIRASI

a) Demir – Çelik Alaşımların Pirinç kaplanması

• Demir malzemeyi % 10’luk sülfürik asit veya tuz asidinde oda sıcaklığında 10 dakika ile 4 saat arasında tutunuz (amaç tufal veya pası ortamdan uzaklaştırıp demirin çıkmasını sağlamak) ve akar suda yıkayıp kurulayınız
• Ön polisajını 40 – 120 lik zımpara ile yapıp deri fırça ile fırça yapınız.
• İnce zımpara için 180 lik zımpara ve makine yağı kullanınız.
• Organik yağını benzin veya tri klor etilen (ultrasonik yağ alma kullanılabilir) ile aldıktan sonra parlatmayı bez fırça ile yapınız
• Katodik yağ alma ile  başlayıp anodik yağ alma ile bitiriniz % 40’lık nitrik asitte 10 saniye dekapaj yapınız 
• Siyanürlü pirinç banyosuna asınız katot akım yoğunluğu 0,3 ile 0,5 amp/dm² de 30 – 60 saniye kaplama yapınız ve bol akar suda yıkayınız.

b) Alüminyum ve Alüminyum alaşımlarının Pirinç Kaplanması

• İmal edilmiş parçanın yağı alınır (benzin, tri klor etilen, ultrasonik yağ alma) sıcak mat alkali dağlama yapılır yıkanır ve kurutulur.
• Alüminyum ve alaşım parçalar 100 – 120’lik zımpara tozu ile ön polisaj yapılır.
• Alüminyum ve alaşım parçalar 180 – 220’lik zımpara tozu ile ince zımpara yapılır. (Polisaj pastasını; makine yağı, talpudra ve 180’lik zımpara tozunu karıştırarak yapınız)
• Yüksek parlatma için alüminyum yüksek parlatma pastası kullanınız
• Perkloretilen, tri klor etilen veya ultrasonik ile parçanın yüzeyindeki yağı alınız.
• Yağdan arındırmak için çok kısa süreli sıcak mat alkali dağlamaya daldırınız ve yıkayın
• Alüminyum ve alaşım parçaları % 1’lik nitrik asitte oda sıcaklığında bir kaç saniye dekape ediniz (Bu işlem sırasında alaşımdaki bakır ve mangandan dolayı parça yüzeyinde gri – kahve rengi örtü meydana gelir bol suda yıkayarak bu örtünün çıkmasını sağlayınız)
• Oda sıcaklığında birkaç saniye çinko dağlama eriğinde dağlama yapınız ve parlak çinko banyosunda 1 – 2 amp/dm² akım yoğunluğunda 3 – dakika kaplama yapınız ve yıkayınız (siyanürlü bakır banyoları da aynı iş için kullanılabilir)
• Katot akımı 0,3 – 0,5 amp/dm² akım yoğunluğunda pirinç banyosunda 30 – 50 dakika müddetle kaplanır ve bol su ile yıkanır.

c) Çinko ve Döküm Çinkonun Pirinç kaplanması

• İmal edilmiş parçanın yağı alınır (benzin, tri klor etilen, ultrasonik yağ alma) sıcak mat alkali dağlama yapılır yıkanır ve kurutulur.
• Alüminyum ve alaşım parçalar 100 – 120’lik zımpara tozu ile ön polisaj yapılır.
• Alüminyum ve alaşım parçalar 180 – 220’lik zımpara tozu ile ince zımpara yapılır. (Polisaj pastasını; makine yağı, talpudra ve 180’lik zımpara tozunu karıştırarak yapınız)
• Yüksek parlatma için alüminyum yüksek parlatma pastası kullanınız
• Perkloretilen, tri klor etilen veya ultrasonik ile parçanın yüzeyindeki yağı alınız.
• Elektrikli yağ alma banyosunda 6 – 8 volt ve 3 – 5 amp/dm² akım yoğunluğunda 30 – 60 saniye yağ alma yapınız ve bol su ile yıkayınız.
• Siyanürlü pirinç banyosunda katot akım yoğunluğu 0,3 – 0,5 amp/dm² akım yoğunluğunda 20 – 40 dakika kaplama yapınız ve bol su ile yıkayınız.

  Siyanürlü pirinç banyolarında bulunan tuzlar genel itibariyle bakır, çinko ve serbest siyanürdür. Bunların dışında sodyum karbonat, sodyum hidro sülfit de bulunmaktadır. Elektrolitte bakır ve çinko tuzları metal taşıyıcılardır. Siyanürlü çözelti de bu metal tuzları kompleks tuzları meydana getirirler.

CuCN  +  2NaCN     : Na₂Cu(CN)₃  Bakır sodyum siyanür kompleks tuzu

Zn(CN)₂  +  2NaCN    : Na₂Zn(CN)₄  çinko sodyum tetra siyanür kompleks tuzu                     

Bu iki reaksiyonda kompleks tuzlar oluşmuştur. Bu kompleks tuzlar sodyum siyanürlü eriyikte

metal anyon olarak eriyikte iyonlaşır. Aynı zamanda bakır ve çinko anyonları katoda gelirler tuzdaki orana göre örneğin % 75 – 80 bakır ve % 25 – 20 çinko olarak ve elektron alarak metal durumuna geçerler ve kaplamayı sağlarlar.

Bu kaplama da bakır ve çinkonun elektrokimyasal eş değeri farklı olduğundan akım yoğunluğu büyük rol oynar kaplamada 0,3 – 0,5 amp/dm² aralığında tam pirinç sarısı rengini verir. Küçük akım yoğunluğunda renk bakır kırmızısı ve yüksek akım yoğunluğunda renk sarı yeşilimsi renk oluşmaktadır. Siyanürlü pirinç banyolarında, sodyum karbonat konduğunda oydum siyanür serbest hale geçer ve karbonik asit hava halinde yükselir. Bu durumda atölyelerde emici sistem veya havalandırma sisteminin olması gerekmektedir. Zira çıkan gazın hiçbir belirtisi yoktur.

Pirinç banyolarında sabit bir renk alabilmek için aynı sıcaklık ve aynı akım yoğunluğunda çalışmak gerekir. İdeal aralık  30 – 50⁰ C arası sıcaklık ve 0,3 -0,5 amp/dm² akım yoğunluğunda olması gerekir. Siyanürlü pirinç banyolarında akım yoğunluğu aynen  siyanürlü bakır banyoları gibidir. Akım yoğunluğu % 50 – 75 dir. Bunun bir kısmı katotdaki hidrojen gazı için kullanılır diğer kısmı da pirinç kaplama için kullanılır kalın pirinç kaplamalarda yüzeyde hidrojen gazından dolayı kabarcıklar oluşur ve kaplama yaprak yaprak soyulur. Bunun için pirinç kaplamada esas kaide 0,3 – 0,5 amp/dm² akım yoğunluğunda 30 – 60 dakika kaplama yapmaktır. Pirinç banyolarında iki metal ile kaplama yapıldığı için, pratik olarak kaplama açık sarı, akım yoğunluğu 0,3 amp/dm² bakır % 80 çinko % 20 ise kaplamayı oda sıcaklığında yapıyorsak bir saat kaplama yapıldığında 0,0046 mm gelir.

SODYUM SİYANÜR: Serbest sodyum siyanür pirinç banyoları için gereklidir. Ayrıca çözeltide bakır ve çinkonun ayrılma potansiyelini yüzeyde lekesiz pirinç sarısı rengini ve anottan kolayca metal iyonlarının çözeltiye geçmesini sağlar. Sodyum siyanür, katot akımını yüzeye gönderir ve çinko iyonu çoğaldığından kaplama yeşilimsi renk alır. Banyoda serbest siyanür miktarı % 80 – 90 civarında olmalıdır aksi halde banyoya bakır metali katılmalıdır.

SODYUM KARBONAT: Sodyum karbonat çözeltide polarizasyonu önler ve pH kontrolünü kolaylaştırır. Elektrolite sodyum karbonat katıldığında sodyum siyanür gaz karbonik asitle yer değiştirir ayrıca kaplama yüzeyinde oluşabilecek kabarcıkları ayırmaya muktedirdir. Elektrolitte maksimum 80 gr/lt sodyum karbonat bulunabilir.

AMONYAK: elektrolite 0,2 – 1,0 gr/lt amonyak ilavesi pirinç kaplama rengine tesiri ve pH dengesini sağlar pH ayarı amonyak ile günlük iki defa yapılmalıdır çünkü sıcaklıkla elektrolit içindeki amonyak uçarak kaplama rengi bakır kırmızısına doğru gider.

PİRİNÇ BANYOSU HATA FÖYÜ